DOLEGLIWOŚCI W CIĄŻY


„ W idealnym świecie jednym z głównych założeń w działaniach lekarzy i innych osób o profesji medycznej, zaangażowanych w prenatalną opiekę zdrowotną, powinna być ochrona stanu emocjonalnego kobiety ciężarnej.”

                             dr Michel Odent, wybitny francuski położnik

Ciąża jest zjawiskiem fizjologicznym, ale ze względu na szereg zmian hormonalnych i biomechanicznych może powodować wiele dolegliwości. Występują trzy stadia adaptacji w ciąży:

 1.Stadium dopasowania ( 1-4 miesiąc)- pojawiają się przede wszystkim dysfunkcje wegetatywne jak zaburzenia krążenia, mdłości i wymioty.

 2.Stadium dobrego samopoczucia ( 5-7 miesiąc)

 3.Stadium obciążenia (8-9 miesiąc) – wzrost brzucha i intensywna zmiana statyki ciała oraz nasilenie obawy przed porodem czyli silny stres psychologiczny.

 

Wszystkie układy muszą przystosować się do zmian zachodzących w organizmie przyszłej matki . Szczególnie obciążone są takie narządy jak wątroba i nerki , gdyż muszą usuwać także produkty przemiany materii płodu. Płuca ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na tlen również wykonują zdwojoną pracę. Bardzo trudne zadanie ma układ sercowo- naczyniowy z powodu zwiększenia ilości krwi krążącej i częstotliwości skurczów serca, spadku napięcia żylnego i spowolnienia prądu krwi żylnej. Powiększająca się macica uciska na wielkie naczynia krwionośne prowadząc czasem do syndromu ucisku żyły głównej dolnej. Tarczyca i nadnercza muszą pracować intensywniej, a przedni płat przysadki podwaja swoją objętość. Zwiększa się też napięcie na oponach mózgowych, a także na podstawie czaszki .Także w aparacie ruchu następuje rewolucja. Na skutek zmian hormonalnych dochodzi do rozluźnienia połączeń więzadłowych, w związku z czym mięśnie mają do wykonania znacznie większą pracę. Często wywołuje to ich przeciążenia - zwłaszcza w obszarze mięśni grzbietu.

 

Od 7 miesiąca główka dziecka zaczyna schodzić coraz niżej. Czasami powoduje to stymulację szyjki macicy i pojawienie się skurczy. Zbyt szybkie schodzenie często uwarunkowane jest ograniczeniem przestrzeni u góry i po bokach z powodu napięć powięziowych w jamie brzusznej. Uwolnienie ich zmniejsza ryzyko pojawienia się przedwczesnych skurczy.

 

Problemy funkcjonalne w ciąży:

1. Ból pleców

Jedną z przyczyn pojawiania się bólu pleców jest zmiana mechaniki w obrębie miednicy. Rozwijająca się ciąża zwiększa napięcie więzadeł maciczno-krzyżowych, a jej ciężar jest przenoszony bezpośrednio na mięśnie dna miednicy, co zmienia wzorce ruchu w stawach krzyżowo- biodrowych, na spojeniu łonowym, kości guzicznej i przejściu lędźwiowo- krzyżowym. W przypadku asymetrii miednicy siły naprężeń będą lokowały się w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, co może drażnić tkanki miękkie tej okolicy. Dolegliwości te nasilają się w późniejszym okresie ciąży. Wystąpienie przepukliny dyskowej jest możliwe w tym okresie tak, jak w każdym innym. Terapia osteopatyczna może łagodzić jej objawy przez całą ciążę, lecz czasem wyborem mniejszego zła jest interwencja chirurgiczna.

 

2. Dysfunkcje stawów krzyżowo-biodrowych i spojenia łonowego.

Powszechnie uważa się, że ból miednicy w ciąży spowodowany jest wyłącznie przez rozluźniające działanie hormonu relaksyny i jest on nieunikniony. W osteopatii patrzy się jednak szerzej na biomechanikę ciała. Miednica, plecy i nogi wraz z rozszerzającą się macicą tworzą nierozerwalny kompleks dynamiczny. Tylko ocena funkcjonalna każdego elementu z osobna i we wzajemnych relacjach daje szansę na skuteczną terapię bólu.

3. Podrażnienie nerwu kulszowego (ischias).

Wszystkie adaptacje biomechaniczne i napięcia mogą doprowadzić do kompresji lub drażnienia nerwu kulszowego. Zmiany biomechaniczne dotyczą też układu nerwowego zarówno w jego centralnej jak i obwodowej części. Z ciążą związane są również inne zespoły jak: meralgia parastehetica, femoral neuropathy i peripheral facial neuropathy

m. piriformis
m. piriformis

4. Zespół mięśnia gruszkowatego.

Jest kolejną przyczyną występowania tylnego bólu miednicy. Zaburzenie ruchu kości krzyżowej lub stawu biodrowego prowadzi do zwiększenia napięcia mięśnia gruszkowatego co wywołuje irytację nerwu kulszowego.

5. Kokcygodynia (coccyx).

Zmiana stosunków biomechanicznych w miednicy, upośledzenie ruchomości stawów krzyżowo-biodrowych oraz zaburzenia rotacji w stawach biodrowych mogą prowadzić do nadmiernych napięć więzadeł krzyżowo- biodrowych, krzyżowo- kulszowych oraz krzyżowo-guzicznych. Wpływa to na tonus mięśni dna miednicy i mięśnia dźwigacza odbytu (m. levator ani ). Wszystkie te czynniki powodują powstanie lokalnego bólu. Także więzadła maciczno- krzyżowe mają swoje pasemka prowadzące do kości guzicznej. Powiększająca się macica będzie więc irytować połączenie krzyżowo- guziczne. Ból i dyskomfort wpływa deprymująco na kobietę, wywołuje jej lęk przed ciężkim porodem, co z kolei zwiększa napięcie mięśni dna miednicy.

Osłabienie mięśni przepony miednicznej, napięcie lub blizny mogą zburzyć równowagę kości ogonowej, połączonej poprzez system opon z centralnym układem nerwowym. Może to odgrywać bardzo istotną rolę w wielu zespołach bólowych.

6. Zespół cieśni nadgarstka ciężarnych i syndrom górnego otworu klatki piersiowej.

Kobiety w ciąży często skarżą się na mrowienie i drętwienie w obrębie dłoni czy rąk.Jest to spowodowane zatrzymywaniem płynów i pojawieniem się w związku z tym zespołów ciasnoty przedziałów powięziowych. Należy wówczas prześledzić w badaniu wszystkie miejsca, gdzie mogło dojść do ucisku na naczynia krwionośne lub struktury nerwowe.

7. Niestrawność i refluks.

Poza wpływem hormonów, do powstania dolegliwości tego typu mogą przyczyniać się napięcia w obrębie przepony, śródpiersia, odcinka szyjnego kręgosłupa ( irytacja nerwu błędnego) i klatki piersiowej. Terapia tych okolic pomoże zmniejszyć lub zlikwidować zaburzenia. W przypadku niepowściągliwych wymiotów ciężarnej należy bezwzględnie zasięgnąć porady lekarskiej!

Okres ciąży jest bardzo dużym obciążeniem emocjonalnym dla kobiety, a wiadomo, że hormony stresu przechodzą przez łożysko. Silny stres u matki w 3 pierwszych miesiącach powoduje opóźniony rozwój mózgu i późniejsze pojawianie się prawidłowych odruchów. Dzieci rodzą się z mniejszą wagą urodzeniową, bo zmniejszony jest wówczas dopływ krwi do łożyska! Dbanie o komfort psychiczny przyszłej matki jest więc też elementem troski o zdrowie jej dziecka.

Celem opieki osteopatycznej jest:

- usunięcie wszelkich dysfunkcji utrudniających prawidłowe funkcjonowanie organizmu

- pozbycie się bólu i dyskomfortu

- przygotowanie do porodu ( elastyczność miednicy i mięśni dna miednicy, prawidłowa ruchomość kości krzyżowej i guzicznej, przepony )

- redukcja lęku i emocjonalnych napięć

 

--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Caroline A. Stone - "Visceral and Obstetric Osteopathy"

Cristian Ciranna Raab- "Osteopatia w ginekologii i położnictwie"

Michel Odent- " Cesarskie cięcie a poród naturalny wątpliwości konsekwencje wyzwania"