Magnez - objawy niedoboru.


magnez metaliczny
magnez metaliczny

 

Jako pierwiastek i jako tlenek magnezu jest jednym z najważniejszych w skorupie ziemskiej. Jest bardzo istotnym składnikiem organizmów żywych- człowiek o wadze 70 kg ma go około 24g.

Najwięcej zawierają go tkanki o wysokim metabolizmie jak mózg, mięśnie, serce i wątroba. W osoczu jego wartość ulega niewielkim wahaniom i oznaczanie jego poziomu we krwi ma niewielką wartość diagnostyczną. Badanie to nic nie mówi też o zawartości magnezu w tkankach, gdyż  niemal cała pula znajduje się wewnątrz komórki.

Do najważniejszych funkcji biochemicznych magnezu należy aktywacja ponad 300 enzymów, w tym wielu związanych z produkcją energii w komórce. Wpływa na stan błon komórkowych, ich stabilność i integralność. Niedobór magnezu na poziomie komórkowym prowadzi do zaburzenia pracy mitochondriów i zwolnienia produkcji ATP – wysokoenergetycznego związku dostarczającego energii do przemian biochemicznych organizmu.

Bardzo ważną rolę odgrywa w reakcjach tworzenia białek, stabilizacji kwasów nukleinowych DNA i RNA , a także w procesach ich reperacji.

serce
serce

Jeśli chodzi o właściwości fizjologiczne magnezu, to ma on wpływ na funkcjonowanie wszystkich systemów organizmu. W układzie nerwowym działa uspokajająco - także na układ autonomiczny. Zmniejsza siłę skurczu serca zapobiegając jego niedokrwieniu i niedotlenieniu, chroni naczynia krwionośne i zmniejsza skłonność do powstawania zakrzepów. Od jego poziomu zależy rozwój i mineralizacja kości, odgrywa też znaczącą rolę w profilaktyce i leczeniu osteoporozy ( nie tylko wapń! ).

W przewodzie pokarmowym uczestniczy w powstawaniu enzymów i soków trawiennych, pobudza czynności wątroby. Ułatwia transport substancji odżywczych przez śródbłonek jelit do krwi. Jego konkurentami we wchłanianiu są metale ciężkie jak ołów, kadm i aluminium.

Magnez ma również wpływ na fizjologię nerek ( zachowanie fosforu i potasu), działanie układu oddechowego, reguluje fizjologię siatkówki oka, uczestniczy w czynnościach słuchu i węchu, stymuluje układ odpornościowy.

Ogromną rolę odgrywa w układzie rozrodczym i procesie rozmnażania. Uczestniczy w przekazywaniu danych genetycznych, wpływa na ruchliwość i żywotność plemników i korzystnie oddziałuje na rozwój płodu.

Wchodzi w liczne reakcje z hormonami, a najważniejsze z nich to adrenalina ( nadnercza), kalcytonina ( tarczyca), parathormon ( przytarczyce) oraz insulina ( trzustka). Niedobór magnezu zwiększa wydzielanie adrenaliny, insuliny i parathormonu, a zmniejsza produkcję kalcytoniny.

Stan równowagi ludzkiego ustroju zależy między innymi od odpowiednich proporcji biopierwiastków. Jako antagonista wapnia magnez wpływa na mechanizm skurczu komórek mięśniowych, co daje kontrolę działania wszystkich narządów. Reguluje procesy wzrostu , regeneracji i reprodukcji komórek. Wobec tak szerokiego spektrum działania  łatwo sobie wyobrazić,że niedobór  prowadzi do powstania zaburzeń w wielu obszarach organizmu.

W obecnych czasach, w krajach wysoko rozwiniętych, dieta zawiera coraz mniej tego pierwiastka, co jest najczęstszą przyczyną tzw. pierwotnych niedoborów. Przy zmniejszonej podaży wzrosło jednocześnie zapotrzebowanie, gdyż stres, spożywanie alkoholu, kawy ,herbaty powoduje jego bardzo duże zużycie. Nadużywanie leków przeczyszczających ( wypłukują magnez), nadmierne spożywanie błonnika( wiąże magnez), pigułki antykoncepcyjne, a także antybiotyki aminoglikozydowe  powodują ucieczkę jonu z organizmu.

neuron
neuron

                                     Objawy kliniczne hipomagnezemii.

Najlepiej poznane i kojarzone są postacie nerwowo-mięśniowe. 

-nadpobudliwość nerwowa ( lękowa, depresyjna, histeryczna, hipochondryczna)

-zaburzenia czucia gardłowe: „gula”, zwężenie, suchość

-objawy krtaniowe: męczliwość głosu

-duszność, ucisk w klatce piersiowej, trudności oddechowe

-dreszcze, bóle i zawroty głowy, omdlenia

- zaburzenia snu, drgawki

 -objawy obwodowe: kurcze, parestezje, mrowienia, kłucia i drżenia mięśniowe.

 

   Pierwotny niedobór magnezu może również przejawiać się jako alergia typu I. Połowa pacjentów cierpiących na alergię reaginową ( wywołującą astmę, nieżyt nosa, zapalenie spojówek, pokrzywki, migreny) wykazuje pierwotny niedobór magnezu. Postacie alergiczne nie wykazują typowych symptomów nadpobudliwości nerwowo-mięśniowej!!!

 Niewiele osób skojarzy też bóle kręgosłupa z niedoborem magnezu!

Zaburzenie równowagi wapniowo-magnezowej powoduje ucieczkę wapnia z kości i odkładanie się jego nadmiarów w tkankach miękkich. Powstają zwapnienia, przesztywnienia powięziowe i usztywnienie mięśni. Niszczy to elastyczność i zaburza biomechanikę ciała, co skutkuje pojawianiem się zespołów przeciążeniowych. Kości ulegają rozmiękaniu prowadząc do rozwoju osteoporozy.

Gromadzenie się wapnia w komorkach mięśniowych zaburza ich proces sprawnego kurczenia się i rozkurczania. Wywołuje to nadmierną męczliwość mięśni.

 

 Także dysfunkcje czynnościowe wiążą się  ze zbyt niskim poziomem tego jonu. Przejawiają się one w następujących zaburzeniach:

- pracy serca: niedomykalności lub wypadaniu zastawki dwudzielnej, uczuciu kołatania serca

- naczyniowych: bladość, nadmierne pocenie się, omdlenia kończyn

- pracy wątroby i pęcherzyka żółciowego ( atonia pęcherzyka i dyskineza żółciowa)

- żołądkowo- jelitowych

- funkcjonowania płuc w postaci astmopodobnej duszności

- widzenia: zmętnienie soczewki, suchość powierzchni rogówki

Inną grupą zaburzeń wywołanych niedostateczną podażą magnezu stanowią zaburzenia humoralno-hormonalne występujące w trzech postaciach:

-niedoboru wapnia we krwi -krzywice

-niedoboru potasu we krwi- dodatkowe skurcze serca, częstoskurcz komorowy

-niedoboru glukozy we krwi- dolegliwości typu omdleniowego lub drgawkowego z uczuciem głodu i poceniem się.

Tego typu zaburzenia nie ustępują po podawaniu pierwiastków zasadniczych, odpowiedź terapeutyczna uzyskana jest dopiero po uzupełnieniu poziomu Mg++.

Także układ ginekologiczny nie jest wolny od problemów wywołanych hipomagnezemią. Jest ona jedną z przyczyn zaburzeń miesiączkowania i zespołu napięcia przedmiesiączkowego. U kobiet ciężarnych wywołuje kurcze mięśniowe, bolesne skurcze macicy w trakcie poronień i przedwczesnych porodów. Może być też powodem nadciśnienia ciężarnych zagrażającego wystąpieniem stanu rzucawkowego. Zwiększenie podaży magnezu w diecie powoduje zmniejszenie liczby samoistnych poronień i powoduje lepszy rozwój płodu.

Magnez działa stabilizująco na uwalnianie estrogenów, więc działa łagodząco na dolegliwości okresu menopauzy.

 

Istnieje ponadto postać niedokrwienna niedoboru pierwotnego, trawienna z zahamowaniem pasażu jelitowego i samoistnymi zaparciami, a także postacie zakaźne (zmniejszona odporność na zakażenia).

Zbadano,że zachorowania na nowotwory są częstsze w tych obszarach świata, gdzie występują niedobory magnezu w glebie i środowisku. Dotyczy to zwłaszcza białaczek limfatycznych. Mechanizm powstawania nowotworów na skutek diety ubogiej w magnez, jest dziś przedmiotem zainteresowania naukowców i wymaga dalszych badań.

 

na podstawie:

" Magnez właściwości, działanie, zastosowanie w lecznictwie" mgr farmacji Barbara Napiórkowska

"Zarys chemii fizjologicznej" Harold A. Harper, Victor W.Rodwell, Peter A. Mayes

" Odżywianie dla zdrowia" Paul Pitchford